Bu an, burada
Dikkatini şimdiki ana; bilerek, yargılamadan ve olduğu gibi getirebilme becerisidir.
Mindfulness nedir?
Dikkatini şimdiki ana; bilerek, yargılamadan ve olduğu gibi getirebilme becerisidir.
Mindfulness, yani Bilinçli Farkındalık, şimdiki an içerisinde gerçekleşenlere dikkat etmeyi, bu dikkatin niteliğini fark etmeyi ve tüm bu fark edilenleri nezaketle, yargılarımızın farkında olarak kabul etmeyi içerir. Sadece şimdiki anda yaşamak değildir; ilk boyutu mevcut an içinde olanları fark etmek, ikincisi ise tüm bu fark ettiklerimizi karşılama biçimimizdir. Algılama ve algılananı kabul etmenin birleşiminden oluşan bir yaklaşımdır. Sadece algılamak dikkatten ibarettir; bilinçli farkındalık ise mevcut anı açık bir akılla, sevgi ve şefkat dolu bir kalple algılamaktır. Mindfulness kavramsal değil, deneyimseldir.
Nereden geliyor?
Kökleri binlerce yıllık tefekkür geleneklerine uzansa da, bugün bildiğimiz mindfulness'ı seküler ve bilimsel bir çerçeveye kavuşturan kişi MIT'de moleküler biyoloji doktorası yapmış bir bilim insanı olan Jon Kabat-Zinn'dir. 1979 yılında Massachusetts Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde, geleneksel tedavilerden yeterince fayda göremeyen kronik ağrı hastalarıyla çalışarak MBSR'ı, yani Farkındalık Temelli Stres Azaltma programını geliştirdi. O günden bu yana mindfulness tıp, psikoloji ve eğitim alanlarının içine girdi ve binlerce bilimsel araştırmaya konu oldu.
Kırk yılı aşkın araştırma, düzenli mindfulness ve MBSR pratiğinin pek çok fayda sağladığını gösteriyor. Stres ve kaygı azalıyor, depresyonun nüksetme riski düşüyor, dikkat ve duygu düzenleme becerileri güçleniyor, uyku kalitesi iyileşiyor ve kronik ağrıyla baş etmek kolaylaşıyor.
MBSR, fiziksel ya da zihinsel farklı zorluklar yaşayan pek çok kişiye uygulanabilir. Günlük hayattaki stresi yönetmenin ötesinde, kaygı, öfke ve benzeri zorlayıcı duygularla beraber kalabilmeyi, onları düzenleyebilmeyi, yaşamın getirdiği zorlukları kabullenebilmeyi ve genel bir iyilik hali sağlamayı hedefler.
Mindfulness üzerine yapılan araştırmaların büyük bölümü, bu temelli programların ne kadar etkili olduğuna odaklanır. Bu çalışmalar genellikle belirli gruplarla yürütülür. Kanser hastaları, kronik ağrı yaşayanlar, tükenmişlik sendromu geçirenler, geçmişte depresyon yaşamış ama şu an stabil olan kişiler, bağımlılar, öğrenme güçlüğü çeken çocuklar ve otistik çocuklar bu gruplardan bazılarıdır.
Nasıl çalışır?
Mindfulness, dikkatimizi bilinçli olarak içinde bulunduğumuz ana yöneltmeyi ve o anda yaşadıklarımızı yargılamadan fark etmeyi içerir. Zihnimizin geçmişte olanlara veya gelecekte olabilecek şeylere ne kadar kolay kaydığını fark ederek, dikkatimizi tekrar şimdiye getirmeyi öğreniriz.
Düzenli mindfulness pratiği; düşüncelerimizi, duygularımızı ve bedensel tepkilerimizi daha erken fark etmemize yardımcı olur. Böylece stresli veya zorlayıcı bir durumla karşılaştığımızda, alışkanlık haline gelmiş otomatik tepkiler vermeden önce bir duraklama alanı oluşur.
Mindfulness stresin, olumsuz düşüncelerin veya zor duyguların tamamen ortadan kalkmasını sağlamayı amaçlamaz. Bunun yerine, yaşadıklarımızla kurduğumuz ilişkiyi değiştirmeyi ve daha bilinçli seçimler yapabilmemizi destekler. Zamanla bu beceri, yalnızca meditasyon sırasında değil, günlük yaşamın farklı alanlarında da kullanılabilir.
Mindfulness ne değildir?
Zihni boşaltmak değildir.
Düşünceler gelmeye devam eder; pratik onları susturmak değil, fark etmektir.
Sadece rahatlama değildir.
Sakinlik gelebilir ama bu bir amaç değil, yan üründür.
Bir din değildir.
Herkese açık, seküler ve kanıta dayalı bir pratiktir.
Pozitif düşünme değildir.
"Olması gerekeni" zorlamak değil, "olanı" görmektir.
Dokuz tutum
Jon Kabat-Zinn'in mindfulness'ın temeli olarak tanımladığı dokuz tutum
Deneyimi etiketlemeden izlemek.
Bir şeylerin kendi zamanında açılmasına izin vermek.
Her anı ilk kez yaşıyormuş gibi karşılamak.
Bir hedefe koşmadan, olanla birlikte olmak.
Şeyleri değiştirmeden önce olduğu gibi görmek.
Tutunma ya da itme dürtüsünü gevşetmek.
Kendi hislerinize, bedeninize ve yaşam sürecine karşı temel bir inanç geliştirmek.
Şu anki yaşamınızda hâlihazırda var olan güzelliklerin farkına varmak.
Zamanınızı ve şefkatinizi kendinize ve başkalarına karşılıksızca sunmak.
Şimdiki ana dönmeyi, deneyimine yer açmayı ve stresle yeni bir ilişki kurmayı öğreten farkındalık temelli bir alan.